Paslanmaz Çelik Nedir?

Paslanmaz çelik yaşamın her alanına uzanan kullanım alanları ile göze çarpar. Farklı kalitelerdeki bulunabilirliği sayesinde pek çok sektörün ana maddesi olarak yer edinir. Paslanmaz çelik, uzun ömürlü bir yaşam döngüsüne, olağanüstü mekanik özelliklere ve şekillendirilebilirliğe sahiptir. Bu malzemenin sünek doğası yalnızca tasarıma uygunluğuna katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda bina yapısının potansiyel çökmesine karşı bir erken uyarı mekanizması olarak da hizmet eder. Sadece inşaat değil aynı zamanda ev aletlerinde de oldukça geniş ve kullanışlı bir yer tutar. Bıçaklarda, tencerelerde ve daha nice ev eşyasında bu malzemenin kullanımına rastlanır. Malzemenin izotropisi, statik ve dinamik kuvvetler altında ortak bir yapı senaryosu olan çok yönlü yüklerin taşınmasını kolaylaştırır. Ayrıca paslanmaz çeliğin geri dönüştürülebilirliği ve dayanıklılığı da kullanılabilirliğini arttırır.

Paslanmaz çelik genel olarak özetlenirse, su ve nem gibi dış hava ve sıvı teması gibi faktörlere karşı yüksek fiziksel ve kimyasal direnç gösteren malzemeler bütünü olarak belirtilebilir. Paslanmaz çelik, genel olarak bir metal alaşımıdır ve içerisinde %10 civarında krom metali de bulunur. Farklı kalitelere sahip bu malzemenin içerisindeki metal oranları da farklılık gösterir. Kullanılacağı yere ve koşullara göre hangi kaliteyi seçeceğinize karar verebilirsiniz. Bir alaşımın tam bileşimi, çeliğin gerekli nitelikleri gösterdiğinden emin olmak için alaşımlama süreci boyunca sıkı bir şekilde ölçülür ve değerlendirilir.

Paslanmaz Çelik Özellikleri

Paslanmaz çelik, inşaat mühendisliği alanında geniş uygulama olanaklarına sahip olup, korozyon direnci, dayanıklılık ve estetik görünüm gibi avantajlara sahiptir. Sıradan karbonlu çeliklerin çoğu zayıf korozyon direncine sahiptir ve bu da önemli yıllık ekonomik kayıplara neden olur. Buna karşılık paslanmaz çelik, olağanüstü korozyon direnci, üstün mukavemeti, sünekliği ve estetik görünümü nedeniyle giderek daha fazla ilgi görmüş ve önemli bir gelişme göstermiştir. Paslanmaz çeliğin kimyasal bileşimi esas olarak Cr, Ni, Mn ve Mo gibi alaşım elementlerini içerir ve bu da onu sıradan karbon çeliğine göre korozyona karşı daha dayanıklı kılar. Paslanmaz çelik, metalografik yapıya göre 5 tipte sınıflandırılabilir: östenitik paslanmaz çelik, ferritik paslanmaz çelik, östenitik-ferritik dubleks paslanmaz çelik, martensitik paslanmaz çelik ve çökeltme sertleştirmeli paslanmaz çelik.

Paslanmaz çelik kullanılmaya başladıktan sonra herhangi bir işlem yapılmasına, kaplanmasına veya boyanmasına gerek yoktur.

• Korozyona dayanıklı
• Yüksek çekme mukavemeti
• Çok dayanıklı
• Sıcaklığa dayanıklı
• Kolay şekillendirilebilirlik ve imalat
• Az bakım gerektirir (uzun ömürlü)
• Çekici bir görünüm
• Çevre dostu (geri dönüştürülebilir)

Tüm bu üstün özellikler kullanılarak çeşitli aletlerin yapımı söz konusu olur. Özellikle çakı ve bıçak yapımında yaygın olarak paslanmaz çelik kaliteleri kullanılması tercih edilir. Böylece sıvı temasında da bir oksitlenme ve benzeri bir reaksiyon oluşumu engellenmiş olur. Paslanmaz çelik için, bileşimlerine, fiziksel özelliklerine ve uygulamalarına göre belirlenmiş birçok sayısal derecelendirme sistemi vardır. Her paslanmaz çelik türü seri numarasına göre sınıflandırılır ve ardından sayısal bir kaliteye atanır. En popüler seri numaraları 200, 300, 400, 600 ve 2000’dir. En yaygın kaliteler östenitik krom-nikel alaşımlarından oluşan 304 ve 316 tipidir. Tip 420 cerrahi çelik, tip 440 ise tıraş bıçağı çeliği olarak bilinir.

Paslanmaz Çelikte Bıçak Üretimi

Bıçak yapımını ister hobi olarak yapıyor olun ister yüksek kaliteli bir bıçak arıyor olun, bıçağınızın iyi performans göstermesi için iyi yapıldığından emin olmalısınız. Bıçağın birçok kritik özelliği bıçağınızın kırılıp kırılmayacağını belirleyecektir. Amacınıza bağlı olarak bıçak ağzı için doğru çelik tipini seçmeniz önemlidir. Sonuçta çelik bir alaşımdır (her ne kadar tüm çelikler ‘alaşımlı çelik’ olarak adlandırılmasa da), yani karbon ve demirin bir kombinasyonudur. Çelik genellikle bıçağın istenen uygulamasına bağlı olarak benzersiz özellikler sağlayan Manganez, Nikel, Kükürt, Kobalt ve Fosfor gibi sınırlı sayıda alternatif elementle zenginleştirilir. Bıçak saf çelik ise karbon çeliğidir. Bu nedenle bıçağınızın performansını optimize ettiğinizden emin olmak için bıçak yaparken dikkat etmeniz gereken kritik özellikler vardır. Bunlar arasında paslanmaz çelik kalitesi ve seçimi de oldukça önemli bir yer tutar.

O1 Kalitesi:

O1 takım çeliği genellikle bıçak yapımı için piyasada bulunan en popüler büzülmeyen, yağda sertleşen takım çeliği olarak kabul edilir. Bu manganez-krom tungsten çeliği, çok çeşitli soğuk iş uygulamaları için uygundur ancak bıçak yapımı için mükemmel bir seçim olduğu kanıtlanmıştır.

D2 Kalitesi

Yüksek korozyon direnci ve kenar tutma seviyelerine ihtiyacınız varsa D2 takım çeliği, bıçak yapımı için en iyi çelik seçeneklerinden biridir. Paslanmaz çelik üretiminde de sıklıkla tercih edilir. Bu dayanıklı soğuk dünya çeliği, D2’nin sertliğini 425°C sıcaklığa kadar koruyabilmesi nedeniyle ağır iş takımlarında yaygın olarak kullanılır. D2 bugüne kadar hala bıçak çeliği olarak kullanılıyor ve birçok başka seçenek mevcut olmasına rağmen genellikle D2’ye kıyasla daha pahalıdırlar. D2’nin tokluğu artıran ve mikro yapıyı iyileştiren toz metalurjisi versiyonu mevcut olmasına rağmen, itibarı ve maliyeti nedeniyle standart versiyon tercih edilen çelik olmaya devam edecektir.

Paslanmaz Çelik Bıçakların Avantajları

Özellikle mutfak ve dış alan için kullanılan her türlü tipteki bıçaklarda genel olarak paslanmaz çelik malzeme kullanılır. Paslanmaz çeliğin bu kadar popüler olmasının ana nedeni, bileşiminin onu suya ve neme karşı çok dayanıklı hale getirmesidir. Bu hava koşullarına dayanıklılık, paslanmaz bıçağın kardan ormanlara ve hatta su altına kadar her ortamda kullanılabileceği anlamına gelir!

Keskinlik ve kenar tutuşu söz konusu olduğunda, paslanmaz çelik jilet keskinliğini uzun süre koruyabilir.  Bu tür çelik aynı zamanda karbondan daha az sert ve daha esnektir; bu da darbeleri kırılmadan veya ufalanmadan daha etkili bir şekilde absorbe etmesine olanak tanır. Nemli veya kar eğilimli bir ülkede yaşıyorsanız, çevreye karşı dayanıklı olacağı ve çok fazla bakım gerektirmeden etkinliğini sürdüreceği için şüphesiz en iyi seçimdir.

Paslanmaz çelik bıçakla en iyi şekilde yapılan diğer faaliyetler avcılık ve balıkçılıktır. Karbon bıçak keskinlik açısından paslanmaz bıçaktan daha iyi performans gösterse de bıçak üzerinde biriken kan veya sudan da son derece iyi bir şekilde temizlenmesi gerekecektir ki bu da uzak veya kırsal bölgelerde kolay bir iş olmayacaktır.

Paslanmaz Çelik Bıçakların Çeşitleri

Doğru standartta çatal bıçak takımının seçilmesi önemlidir. Genel olarak çatal bıçak imalatında kullanılan iki tür çelik vardır: 18/10 (304) ve 18/0 (430), bıçaklar ise her zaman 13/0 (420)’den yapılır. En temel haliyle çelik sadece demir ve karbondan oluşur. Demirin paslanmaya karşı dayanıklı olması için içerisine krom eklenir. Krom içeriği %11’den yüksek olduğunda çeliğe ‘paslanmaz çelik’ adı verilir, yani çelik doğal olarak paslanmaz. Daha yüksek krom içeriği çeliği paslanmaya karşı daha dayanıklı hale getirecektir. 18/10 Çelik (304) – ~%18 Krom ve ~%10 Nikel içeren çelik. Korozyona, aşınmaya ve yıpranmaya karşı en yüksek dirence sahip çeliktir  ancak nikel, çeliğe fiyat primi katar.

18/0 Çelik (430) – ~%18 Krom içeren, korozyona karşı çok dayanıklı çelik. Tipik olarak 18/0, çelikte Nikel bulunmadığından dolayı 18/10’dan daha ucuzdur, ancak bunun leke direnci maliyeti vardır. 13/0 (420) – ~%13 Krom içeren çelik, çeliği korozyona karşı daha az dirençli hale getirir, ancak düşük alaşım çeliğin sertleşmesine izin verir, bu da onu bıçak olarak kullanıma uygun hale getirir. 18/10 olarak adlandırılan tüm desenlerde aslında sofra ve tatlı bıçaklarında 13/0 kullanılmaktadır. Bıçakların bu kadar dayanıklı ve sağlam olmasının da temelinde paslanmaz çelik kalitesinin doğru seçimi bulunur. Uzun ömürlü ve bir o kadar da dayanıklık bir malzeme kullanılarak kullanışlı ekipmanlar yaratılır.

Paslanmaz Çelik Bıçak Bakımı

Paslanmaz çelik her ne kadar dayanıklı bir malzeme olsa da rutin bakımının yapılması ile daha uzun süre kullanılabilir. Paslanmaz çeliğin bakımı pas ve korozyona dayanacak şekilde işlendiğinden kolaydır. Bununla birlikte, bıçak kirlenirse, kullanımdan sonra bıçağı akan ılık su altında, tercihen yumuşak bir sıvı sabunla durulamayı alışkanlık haline getirmek her zaman iyidir. Bıçağı kurumaya bırakın. Bıçak paslanmaz olsa bile, bıçak üzerinde zamanla çıkarılması zor olabilecek tuz izleri veya benzeri izlerin görünebileceğini unutmayın.

Paslanmaz çeliğin aksine, karbon çelik bıçaklar gibi tüm paslanmaz çelik bıçaklar oksitlenecek veya nemden ve aşındırıcı ortamlardan etkilenecektir. Bu nedenle bıçağı silmeyi bir alışkanlık haline getirin ve tercihen kullanımdan sonra bıçağı yağlayın. Kendinizi yaralamamak için bıçağı temizlerken ve silerken dikkatli olun. Bazı bıçak kullanıcıları, bıçaklarının daha az hassas olmasını sağlamak için kendi patinajlarını yaparlar. Bıçağın bıçağını birkaç saat boyunca bir meyve parçasına batırırlar ya da bıçağı ılık sirke ile ovularak dezenfekte edilebilirler.

Paslanmaz Çelik Bıçakların Dayanıklılığı

Paslanmaz çelik bıçaklar korozyona ve paslanmaya karşı dayanıklılıklarıyla öne çıkıyor. Yüksek krom içeriği, uzun ömürlü bıçak kalitesi sağlayan koruyucu bir katman oluşturur. Bu da paslanmaz çelik bıçak dayanıklılığını arttıran önemli etmenler arasında yer alır. Bu bıçaklar et gibi sert malzemeleri kesmede mükemmeldir. Artan karbon içeriği, normal çeliğe kıyasla bıçağın keskinliğini artırır. Özellikle mutfaklarda kullanım kolaylığı yaratarak olası kazanın engellenmesi ve daha profesyonel işler çıkarılmasına etki gösterir. Paslanmaz çelik bıçaklar, meyveleri, sebzeleri ve etleri dilimlemek, doğramak için ideal olan çok yönlü mutfak yardımcılarıdır. Korozyona karşı dayanıklılıkları bakım ve temizliği zahmetsiz hale getirir ve bu da onları birçok kişi için tercih edilen bir seçenek haline getirir.

Çeliğin temel unsurları demir ve karbondur. Genel olarak yüksek karbon içeriğine sahip çelikler sert ve kırılgandır, düşük karbon içeriğine sahip çelikler ise sünek ve toktur. Tabii ki, nadiren bu kadar basit olur. Korozyon direncini arttırmak veya mukavemet ile tokluk arasında daha iyi bir denge elde etmek için krom, molibden, nikel, manganez veya silikon gibi alaşım elementleri eklenebilir. Bu unsurların oranları ve bileşenlerin türü, dayanıklılık ve stabilite için önemli etkenler arasında yer alır.

Paslanmaz Çelik Bıçakların Kullanım Alanları

Kendini savunma amacıyla bıçak taşımak, bıçağın taşınabilir olmasını ve müşterinin taşıması için güvenli olmasını gerektirir. Güvenlikten bahsedersek, cep bıçakları işinde en iyisidir. Dağıtımı kolaydır ve kolayca taşınabilirler. Cep bıçakları farklı malzemelerden mevcuttur, ancak bu tür Bıçakların yapımında kullanılan en popüler malzemelerden biri paslanmaz çeliktir. Paslanmaz çelik bıçaklar daha sert olma eğilimindedir ve daha iyi dayanıklılığa sahiptir. %12 Kromun karıştırılmasıyla Korozyona bile dayanıklı hale gelir.

Paslanmaz çelik bıçakların, rakip karbon çeliği bıçaklara kıyasla keskinleştirilmesi kolaydır ve hatta geri dönüştürülebilir. Dünya Bilincine sahip olanlar için, bu bıçaklar hepiniz için yapıldı. Bıçaklar mükemmel ve şık bir görünüme sahiptir. Lekesiz bir görünüme sahiptir ve herhangi bir leke veya pasın fark edilmesini çok daha kolay hale getirerek hemen temizlenebilmesini sağlar. Geniş kullanım alanına sahip bu ürünler ile her alanda kendinizi ve yaptığınız işleri daha iyi hissetmeniz söz konusu olur.

Paslanmaz Çelik Bıçaklar ve Hijyen

Paslanmaz çelik ile geliştirilen bıçaklar ve diğer mutfak eşyaları suya oldukça dayanıklıdır. Bu sayede gıdada veya herhangi bir işlemde kullanılan bu bıçakları temizlemek ve hijyenine kavuşturmak kolay olabilir. Yiyecek artıklarını gidermek için çatal bıçak takımını kullanımdan hemen sonra ılık suyla iyice durulayın . Yumuşak bir deterjan kullanın ve yüzeye zarar verebileceğinden sert deterjanlardan veya çamaşır suyu gibi aşındırıcılardan kaçının. Çatal bıçak takımını nazikçe fırçalamak için yumuşak bir sünger kullanın ve yüzeyi çizebilecekleri için çelik yünü veya fırçalarla ovmaktan kaçının İnatçı kalıntılar varsa, yumuşak bir süngerle fırçalamadan önce kiri gevşetmek için çatal bıçak takımını ılık sabunlu suya batırın. Lekelenmeye neden olabilecek tüm sabun kalıntılarını gidermek için iyice durulayın ve lekelenmeyi önlemek ve korozyon olasılığını ortadan kaldırmak için hemen temiz, kuru bir havluyla kurulayın.

Parlaklığı korumak ve ara sıra yüzeyi korumak için paslanmaz çelik temizleyici veya cila kullanın. Uygulamaya ilişkin talimatları izleyin. İnatçı lekeler için kabartma tozu ve su kullanarak bir macun hazırlayın. Çatal bıçak takımına uygulayın ve yumuşak bir bezle hafifçe ovalayın, tüm kalıntıları gidermek için iyice durulayın.

Paslanmaz Çelik Bıçak Alırken Nelere Dikkat Etmeli?

Paslanmaz çelik bıçak alırken uygun bir kalitede seçmek ve kullanmayı tercih etmek önemli bir ayrıntıdır.  Dikkatli kullanmanın yanı sıra kalite türü de son derece önemli konular arasında yer almaktadır.

X50CrMoV15 – Paslanmaz Çelik

Birçok Alman üretici bu çeliği mutfak bıçakları için seçiyor. Paslanmaz çelik, tane yapısını ve dayanıklılığını geliştirmek için az miktarda molibden ve vanadyum içerir. Paslanmaya karşı dayanımı yüksektir ve kesim kalitesi mükemmele yakındır. Bu, bıçak tekniğinin biraz eksik olabileceği, daha az profesyonel bir ortamda kullanım için daha iyi seçeneklerden biridir.

D2 / SKD11 – Paslanmaz Toz Çelik

D2, en çok çelik alet ve ekipmanlarda kullanılan bir çeliktir. Uygun maliyetli üretimi nedeniyle artık çatal bıçak takımlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çeliğin popülaritesi artıyor olsa da profesyonel ortamlar için daha uygundur. Keskinleştirilmesi zordur, bu da onu evde yemek pişirme meraklıları için daha az tercih edilir hale getirir.

MC66 / ZDP-189 – Paslanmaz Toz Çelik

ZDP-189 çeliği aynı zamanda Zwilling JA Henckels MC66 olarak da bilinir. 2012 yılında mevcut en sert paslanmaz çelikti . Diğer tüm toz çelik türleri arasında en yüksek miktarda alaşım elementine sahiptir. Fiziksel olarak dayanıklı olmasına rağmen bu paslanmaz çelik türü diğerlerine göre korozyon ve parça kırılma riski daha fazladır. Belki sıradan bir şef için en iyi seçim olmayabilir ama bıçak bakımından eksik olmayan bir profesyonel için iyi bir seçimdir.

SG2 / SGPS – Paslanmaz Toz Çelik

SG2 ve SGPS aynı toz çeliğin iki adıdır. Sağlam bir yapıya ve alaşım elementlerinin eşit dağılımına sahiptir, bu da onu çok dayanıklı ve kesmeye uygun hale getirir. SG2/SGPS, paslanmaya karşı dayanıklılık açısından en yüksekler arasında yer alır; bu, mutfak aletlerinin bozulmamış ve kusursuz olmasını tercih eden biri için iyi olabilir. Özellikle uygun çelik türü daha verimli bir kullanım sunar.